terör

José Saramago’nun 2004’te yayımladığı Görmek (Ensaio sobre a Lucidez), Nobel ödüllü ustanın Körlük’ün devamı niteliğindeki en keskin siyasi alegorilerinden biri. Bu kitap modern demokrasilerin nasıl kolayca otoriter bir kabusa dönüşebileceğinin hikayesi.

Hikâye, Körlük’teki aynı isimsiz kentte, dört yıl sonra geçiyor. Seçim günü bardaktan boşanırcasına yağmur yağıyor. Seçmenler sandık başına zorlukla gidiyor. Sonuç ise siyasi tarihin en büyük şoku: Oyların %83’ü boş. İkinci turda oran biraz daha artıyor. Ne sağ, ne sol, ne merkez parti… Halk, mevcut düzene karşı en sakin, en barışçıl ve en yıkıcı protestoyu yapıyor: Hiçbirini istemiyor.

Saramago burada muhteşem bir ironiyle hükümetin nasıl paniklediğini, komplo teorileri üretip, yalan makinesi kurup, medya manipülasyonu yapıp, sonunda kenti terk ederek halkı “ceza” olarak kendi haline bıraktığını anlatıyor. İktidarın en büyük korkusu ortaya çıkıyor: Halkın gerçekten özgür iradesini kullanması.

Kitabın en güçlü yanı, Saramago’nun o eşsiz üslubu. Noktalama işaretlerini neredeyse hiçe sayan uzun, akıp giden cümleleri bu sefer siyasi bir hicve dönüşüyor. Yazar, iktidarın saçmalığını, bürokrasinin absürtlüğünü ve “demokrasi” diye yutturulan sistemin kırılganlığını öyle bir teşhir ediyor ki, okurken sık sık “Bu tam da bugün yaşanıyor” diyorsunuz.

Körlük fiziksel ve ahlaki körlüğü anlatırken, Görmek asıl körlüğün iktidarda olduğunu gösteriyor. Görmek, aslında görememektir. Halkın sessiz direnişi karşısında devletin nasıl çaresizleştiğini, korktuğunu ve sonunda vahşileşebileceğini gözler önüne seriyor. Saramago burada ne romantik ne de naif. Halkın da mükemmel olmadığını, ama iktidarın çok daha tehlikeli olduğunu net bir şekilde ortaya koyuyor.

Güncelliği ise korkutucu derecede yüksek. Boş oy tartışmalarının, “seçmen iradesi” manipülasyonlarının, otoriter yönetimlerin “halk düşmanlığı” suçlamalarının yaşandığı bir dönemde Görmek, adeta kehanet gibi okunuyor. Saramago, “Demokrasi sandıktan ibaret değildir” diyor ve ekliyor: Gerçek demokrasi, halkın sistemin kendisine “hayır” deme cesaretidir.

Görmek, Körlük kadar duygusal ve dramatik değil ama siyasi olarak ondan daha tehlikeli, daha zekice ve daha sarsıcı. Düşünmenizi, öfkelenmenizi ve sorgulamanızı istiyor.

Eğer demokrasi, iktidar, özgür irade ve toplumsal direniş üzerine sert bir sorgulama okumak istiyorsanız, Görmek tam bir başyapıt.

Saramago bir kez daha kanıtlıyor: Gerçek edebiyat, dünyayı olduğu gibi gösterirken aynı zamanda onu değiştirecek cesareti de veriyor.

Kesinlikle okunmalı. Özellikle Körlük’ten sonra.

Alegori: Bir fikri, kavramı veya soyut bir düşünceyi somut bir hikâye, imge veya semboller aracılığıyla anlatma sanatıdır.

devamını okumak için tıklayın

Film Odası’nda Bu Hafta:BABAM İÇİN

Bu hafta film köşemizde, gerçek olaylardan esinlenen Babam İçin filmini halkımızın beğenisine sunuyoruz. Film, yalnızca duygusal bir baba-oğul hikâyesi değil; aynı zamanda devlet aygıtının ve hukukun egemenlerin elinde halklara karşı nasıl bir saldırı silahına dönüştüğünü anlatan çarpıcı bir yapıt niteliğindedir.

Film bizleri 1970'lerin İrlanda'sına götürüyor. İngiliz sömürgeciliğinin onlarca yıldır halkın üzerine karabasan gibi çöktüğü, işsizliğin, yoksulluğun ve baskının gündelik yaşamın ayrılmaz bir parçası hâline geldiği bir tarihsel kesitte başlıyor. Başkahraman Gerry Conlon, geleceğe dair büyük umutları olmayan, düzenin kıyısına itilmiş binlerce gençten yalnızca biridir. Hırsızlık, hippilik ve esrar kullanımı yaşamının sıradan parçalarıdır.

IRA tarafından düzenlenen bombalı bir eylemin ardından Gerry ve ailesi, hiçbir somut delil olmaksızın suçlanır. İşkenceyle alınan ifadeler, uydurulan kanıtlar ve siyasi komplolar sonucunda Kraliçe'nin mahkemesi tarafından uzun yıllar hapse mahkûm edilirler. Bu adaletsiz hükmün ardından Gerry ve babası aynı hapishaneye sevk edilir.

Eser aynı zamanda devlet şiddetinin en sistematik biçimlerinden biri olan tecridin insan ruhu üzerinde yarattığı tahribatı da çarpıcı biçimde gözler önüne seriyor. Emperyalizmin yıllardır "terörle mücadele", "güvenlik" ve "kamu düzeni" söylemleri altında yürüttüğü saldırgan politikaların gerçek yüzünü gösterirken; devletlerin işlediği suçların nasıl görünmez kılındığını da teşhir ediyor.

Bir diğer dikkat çekici nokta ise baba-oğul ilişkisinin işlenişidir. Gerry ve babasının zindan koşullarında kurduğu dayanışma, en ağır baskı koşullarında dahi umudun nasıl korunabildiğini gösteriyor. Düzen insanları yalnızlaştırarak güçsüzleştirmeye çalışırken, dayanışma ve bağlılık ezilenlerin elindeki en güçlü silahlardan biri hâline geliyor. Film bu yönüyle yalnızca bir hukuk skandalını değil, aynı zamanda insan onurunun savunusunu anlatıyor.

Son tahlilde Babam İçin, bir yandan İrlanda halkının tarihsel mücadele deneyimine ışık tutarken, diğer yandan dünyanın bütün ezilenlerine dair evrensel bir söz söylüyor. İrlanda'nın zindanlarından yükselen bu hikâye, bizlere tecrit, işkence ve zulüm karşısında insanı ayakta tutan şeyin direnme ve teslim olmama iradesi olduğunu bir kez daha gösteriyor. Çünkü adalet hukuki değil, siyasi bir mücadeledir ve kendiliğinden gelmez; ancak mücadeleyle ve bedellerle mümkün hâle gelir.

Etiket: terör

NATO için gözaltı terörü: 200’ü aşkın gözaltı

Moskova’nın karanlık gecesine bir kez daha terörün acı ışığı düştü.

Faşist AKP Polisinin Gözaltı Terörü Sürüyor

TAYAD baskınlarla ilgili açıklama yaptı: Siyonist İsrail’in katliamcı yüzü AKP iktidarı

Sibel Balaç Tutuklandı!

129 a/b… 129 MANTIĞI AVRUPA BİRLİĞİ’NDE…

Günün Sözü…

AKP polisinden ev baskını terörü

TEM’den Öğrencilere TERÖR!

YEDİ TEPE TERÖR!