104 yıl önce, 1921 Ocağında Karadeniz’de katledilen Mustafa Suphi ve yoldaşları, Rize’nin Fındıklı ilçesinde deniz kenarında düzenlenen bir törenle anıldı.
Rize Fındıklı’da yapılan anmaya Emekli Meclisi, ESP, Halkevleri, Sol Parti, EMEP ve PDD temsilcileri ve taraftarları katıldılar.
Anmada Emekli Meclisi adına yapılan konuşmada şöyle denildi:
“BASINA VE KAMUOYUNA
Yaşadığımız bu topraklarda ilericiler, devrimciler, komünistler bir çok kez bu ve benzeri katliamlarla karşı karşıya kalmışlardır. Bunlardan biri de 15 lerin karadenizde katledilmesidir.Mustafa Suphi Türkiye Komünist Partisi kurucu üyesi ve merkez komitesi sekreteri olarak bulunduğu dönemde Türkiye de cumhuriyetin kuruluş aşamasında ülkeye davet edilir.Sovyetlerden Erzurum iline gelen Mustafa Suphi ve yoldaşları burada ırkçı faşist güçlerin saldırısına maruz kalırlar. Olayların büyümesi üzerine Ankara hükumeti gelen heyeti oradan alıp Trabzon üzerinden tekrar sovyet topraklarına gönderme kararı alır.Alınan bu karar doğrultusunda TKP heyeti Trabzon limanına getirilerek burada faşist Topal Osman’ın katliam çetesine bağlı olan Kahya Yahya çetesine ait bir tekne ile Karadeniz’e açılırlar. 29 ocak 1921 gece yarısı Sürmene açıklarında çete üyeleri tarafından vahşice öldürülüp denize atılarak katledilirler. Gelen heyette bulunan ve aynı zamanda Mustafa Suphi’nin de eşi olan Maria Suphi ise sağ olarak esir alınarak Trabzon ve çevresinde seks kölesi olarak çeşitli işkencelere maruz bırakılmıştır. Yaşadığı travmaların ardından akıl sağlığını yitiren Maria Suphi de ne yazık ki hayatını kaybetmiştir. Dönemin Ankara hükümetinin bilgisi dahilinde ittihat ve Terakki güçleri tarafından organize edilen ve Topal Osman çetesi tarafından katledilen 15’leri katliamın 105. yılında bir kez daha anıyoruz. Umutlarını ve ideallerini yaşatacağımıza söz veriyoruz.”
1921 Ocak’ını Unutma!
Mustafa Suphi, Savaş esiri olduğu Rusya’da Bolşeviklerle ilişki kurarak Türk savaş esirleri arasında propaganda ve örgütlenme çalışmaları yürüttü. Ekim Devrimi saflarında yerini aldı.
1919’da III. Enternasyonal’in 1. Kongresine Türkiye delegesi olarak katıldı.
10 Eylül 1920’de Bakü’de Sovyetler Birliği’nden, Anadolu’nun değişik yörelerinden ve İstanbul’dan gelen 74 delege ile Birinci ve Umumi Türk Komünistleri Kongresi yani TKP’nin Kuruluş Kongresi toplandı.
Kongreden yaklaşık dört ay sonra, Ankara’daki Kemalist iktidarla haberleşerek olumlu cevap alınca Mustafa Suphi, Ethem Nejat ve bir grup arkadaşıyla Türkiye’ye geçmeye karar verdiler.
Törenlerle karşılandıkları Kars’tan sonra provokasyonlar birbirini izlemeye başladı. Batum üzerinden geriye yollanmak üzere Trabzon’a gönderildiler. Burada 28 Ocak’ta bir takaya binerek Karadeniz’e açıldılar. Arkadan yetişen ve Kemalistlerin görevlendirdiği bir ajan-katil olan Yahya Kaptan ve adamları, silahları alınmış olan Mustafa Suphi ve 14 yoldaşını katlederek denize attılar.
