Dünya proletaryasının ölümsüz önderi Engels’in ölümünün 131’nci yılı.
Daha öldüğü gün, öğrencileri, yoldaşları onun ölümsüzlüğünü ilan ettiler tüm dünyaya.
Ve öyle de oldu.
O hala, yazılarını yazdığı günkü gibi, proletaryanın sınıf mücadelesini, ezilen halkların sömürü ve zulme karşı mücadelesini teorisiyle ve pratiğiyle aydınlatıyor.
Ölümünün ardından Lenin başta olmak üzere, bir çok partinin önderleri tarafından açıklamalar yapıldı, devrimci, sosyalist basında yazılar yayınlandı.
Aşağıda ölümünün hemen ardından yazılan ve söylenenlerden kısa bir derleme sunuyoruz:
LENİN: “PROLETARYANIN BÜYÜK SAVAŞÇISI VE EĞİTİCİSİ”
“… Rus devrimcileri Engels’in kişiliğinde en iyi dostlarını yitirmişlerdir. Proletaryanın büyük savaşçısı ve eğiticisi Engels’in anısı sonsuza dek yaşayacaktır!”
WİLHELM LİEBKNECHT: “Senden öğrendiğimizi, mutlaka gerçekleştireceğiz.”
“O bir yol gösterici, bir öncü, bir savaşçıydı, teori ve pratik onun kişiliğinde birleşmişti… Marx’ın mezarı başında yemin ettiğimiz gibi, bugün de Friedrich Engels’in başucunda söz veriyoruz: senden öğrendiğimizi, mutlaka gerçekleştireceğiz. İkinizin bize öğrettiklerinizi -zira ikiniz tek kişiydiniz!- hayata geçireceğimize söz veriyoruz.”
PAUL LAFARGUE: “GENERAL GİTTİ… SAVAŞ SÜRÜYOR”
“Dostlarının deyimiyle General gitti. Fakat Marx’ın ve onun, büyük proletarya ordusunun önderleri olarak bize yol gösterdikleri savaş sürüyor. Onların ruhuyla dolu olarak ve onların ortaya attıkları şiar temelinde bütün ülkelerin proleterleri birleşti; bu birliği geliştirecek ve sonunda zafere ulaşacaklar.”
ST. LOUİS LABOR: “GELECEK NESİLLER BU KAHRAMANLARIMIZI CANLI TUTACAKLAR”
“Marx’tan sonra Engels de aramızda ayrıldı. Fakat davamız yaşamaya devam ediyor. Uygar dünyanın bütün parçalarında milyonlarca proleter ve gelecek nesiller bu kahramanlarımızı hafızalarında hep canlı tutacaklardır.” (St. Louis Labor (Missouri)
ANTONİO LABRİOLA: “YERİNİ HİÇ KİMSE DOLDURAMAZ”
“Engels’in aramızda ayrılacağı zaman değildi. Onun yapacağı daha nice katkı vardı: onun uluslararası ilişkilerde yaptığı katkının yerini hiç kimse dolduramaz.”
CENEVRE’DEN YOLDAŞLARI:
“Engels ölmedi, o bizim için yaşamaya devam ediyor.”
ÇEKOSLOVAKYA İŞÇİ PARTİSİ:
“Onun anısı, mücadeleci proletaryanın olduğu her yerde yaşamaya devam edecektir.”
CLARA ZETKİN:
“… Fakat kadın proleterler ona çok özel, minnet dolu hatıralar borçludur. Engels onlara sadece sömürülenler olarak kurtuluş mücadelelerinin değil, kadınlar olarak özgürleşme mücadelelerinin de bilimsel temellerini sundu…”
“Kelimenin en değerli ve en kapsamlı anlamıyla yaşamı güzelleştirme ustası, varlığın tanımlanamayacak sihrine sahip bir kişilik aramızdan ayrıldı. En sıcak duygularla donanmış, fedakar ama duygusallıktan uzak, egoist olmaksızın güçlü ve kendine güvenli, kendini öne çıkarmadan yürekli ve cesur, güvenilir ve doğal, sade, yaşam dolu ve öyle olması gerektiğinden değil yüreğinin sıcaklığından öyle olan birini kaybettik…”
BASIN’DAN:
WORWARTS: “TEORİ VE PRATİK ONDA AYRI DEĞİLDİ”
“… Marx’tan ayrı düşünülmeyen Engels, sosyalizmi küçük akımların fantastik-duygusal sisinden, ütopik hayal dünyalarından arındırarak, gerçeklerin granit zeminine oturttu, kapitalist dünyadan kurtuluşun yolunu gösterdi.
“… Teori ve pratik, öğreti ve yaşam onda ayrı şeyler değildi. Bilimsel eleştiri
çalışmalarının yoğunluğu içinde, o hiçbir zaman güncel mücadelenin sorunlarını unutmadı…”
(Worwärts, Nr. 182, 6. Ağustos 1895)
VOLKSSTİMME:
“… o yol arkadaşından, mücadele yoldaşından 12 yıl daha uzun yaşadı. Fakat o Alman sosyal demokratik hareketini yok etmek için çıkarılan olağanüstü yasanın (Sosyalistlere karşı yasa) nasıl iflas ettiğini gördü. Son çeyrek yılda sosyalizmin nasıl maddi bir güce dönüştüğünü… Böyle büyük kişilerin yürüttüğü çalışmanın başarısını hayattayken görmesi bir istisnadır.” (Volksstimme, Frankfurt am Main, Nr. 183, 7 Ağustos 1895)
HOLZARBEİTER ZEİTUNG:
“… Engels’in beklenmedik ölümü bizi hüzün içinde bıraksa da, önderimizin ölümüne yakınmayacağız. Zira o bize bıraktığı eserlerinde yaşamaya devam edecektir. Ona verebileceğimiz en büyük onur, eserlerinde bize öğrettiğini gerçekleştirmektir.” (Holzarbeiter-Zeitung, Nr. 33, 18 Ağustos 1895)
ARBEİTER ZEİTUNG:
“… Friedrich Engels insanlığın büyük öğretmenlerindendir ve onun anısı işçilerin hafızalarında hiçbir zaman silinmeyecektir.” (Arbeiter Zeitung, Wien, Nr. 214, 7 Ağustos 1985)
ARBEİTERSCHUTZ:
“… Kapitalizm insanlığa ne getirdi! Burjuvazinin iğrenç para hırsı sonucunda ortaya çıkan bir dizi hastalık! Çocuk yapamayacak duruma gelen kadınlar, sakat bırakılan çocuklar, kasları erimiş fabrika işçileri, çürümeyle yüz yüze bırakılmış yeni nesiller! Sadece burjuvazinin para torbalarını doldurmak için! … Genç Engels’in ‘İngiltere’de İşçi Sınıfının Durumu’ eseri dahi onu ölümsüzleştiriyor.” (Arbeiterschutz-İşçi Sağlığı, Nr. 16, 15 Ağustos 1895)
CASOPİS STAVEBNİCH DELNİKU:
“… Friedrich Engels’in işçi sınıfına bıraktığı eseri, hiçbir kral çocukların bırakmadı. Eserleri bize kölelik ve sömürüden kurtuluşun yolunu gösteriyor.” (Casopis Stavebnich Delniku dergisi, Prag, Nr. 7, 23 Ağustos 1895)
VOLKSZEİTUNG:
“… Devrimci, düşünür, ajitatör, proletaryanın örgütleyicisi. Yeri doldurulmayacak bir kayıp. Dünyadaki milyonlarca örgütlü işçi, o öncü savaşçıyı kaybetmenin üzüntüsünü yaşayacaktır. … Engels’i tanımış her kişi onu bir daha unutamayacaktır.” (New Yorker Volkszeitung, Nr. 187, 7 Ağustos 1895)
ST.LOUİS LABOR:
“… Friedrich Engels’e duyduğumuz hayranlık bir bireye ya da isme değil; tersine onda billurlaşan bilgiye, gerçeğe olan tutkusuna ve insanın en yüksek amaçlarına ölümüne bağlılığına. Ve bütün bunların toplamını bir insanda bir arada bulmak az rastlanan bir durumdur.” (St. Louis Labor gazetesi, Nr. 16, 10 Ağustos 1895)