yozlasmaya

AVRUPA GÜNCEL

1 Mayıs yaklaşıyor. Meydanlar dolup taşacak yine.Kimileri 1 Mayıs’ı “yasak savma” anlayışıyla, içini boşaltarak kutlayacak. Devrimciler,…

OKUMA SALONU

José Saramago, Körlük

Orijinal Adı: Ensaio sobre a Cegueira Türkçe Çeviri: (genellikle “Körlük” adıyla yayımlanır)

Körlük:

İnsanlığın Karanlığa Düşüşünün En Sarsıcı Hikâyesi

José Saramago’nun 1995’te yayımlanan başyapıtı Körlük, edebiyat tarihinin en güçlü distopyalarından biri olarak hâlâ okunuyor ve hâlâ ürpertiyor. Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Portekizli yazar, bu romanında “Bir anda herkesin kör olduğu” bir dünyayı anlatırken, aslında bizim gördüğümüz ama görmezden geldiğimiz karanlığı gözler önüne seriyor.

Kitap, isimsiz bir kentte trafik ışıklarında aniden kör olan bir adamla başlar. Kısa sürede körlük salgını tüm şehri ele geçirir. Hükümet, “gözleri görmeyenleri” eski bir akıl hastanesine karantina altına alır. Ancak düzen kısa sürede çöker. Yiyecek, temizlik, güvenlik… Medeniyet dediğimiz o ince kabuk, birkaç günde paramparça olur. Güç, şiddete; yardım, zalimliğe; insanlık, vahşete dönüşür.

Saramago’nun en büyük ustalığı, körlüğü yalnızca fiziksel bir engel olarak kullanmamasıdır. Körlük, aynı zamanda ahlaki, toplumsal ve siyasi bir metafor olarak okunur. Görmemek, sadece gözlerle ilgili değildir; empatiyi kaybetmek, adaleti unutmak, ötekini görmezden gelmektir. Yazar, “İnsan dediğin ne kadar medenidir?” sorusunu acımasızca sorar ve cevabı da son derece karanlıktır.

Romanın dili de ayrı bir tartışma konusudur. Saramago, noktalama işaretlerini neredeyse yok ederek, uzun, nefes nefese akan cümleler kurar. Bu üslup ilk başta zor gelse de, okuyucuyu olayların içine hapseder. Sanki siz de o akıl hastanesinin karanlık koridorlarındasınız ve çıkış yolunu arıyorsunuz.

Güncelliği ise tartışılmaz. Salgınlar, mülteci krizleri, toplumsal çöküş korkusu ve “öteki”ne duyulan nefretin zirve yaptığı bir çağda Körlük, kehanet gibi okunuyor. Pandemi döneminde birçok kişi kitabı yeniden okuduğunu ve “Saramago haklıymış” dediğini söyledi. Çünkü o, bize medeniyetin ne kadar kırılgan olduğunu, insan doğasının ne kadar karanlık olabileceğini gösterdi.

Körlük, kolay okunan, rahatlatan bir kitap değildir. Sizi huzursuz eder, öfkelendirir, düşündürür ve vicdanınızı sorgulatır. Ama tam da bu yüzden okunması zorunludur.

Eğer, insan doğasını sorgulamaktan korkmuyorsanız ve edebiyatın gerçekten sarsıcı gücünü hissetmek istiyorsanız, Körlük kaçınılmaz bir seçimdir.

Bu kitabı okuduktan sonra bir daha aynı gözlerle bakamayacaksınız… ne dünyaya, ne insanlara, ne de kendinize.

devamını okumak için tıklayın

Film Odası’nda Bu Hafta:

Zamanı Gelince (A Time to Kill, 1996)

John Grisham’ın romanından uyarlanan Zamanı Gelince, ırkçılığın ve sistematik adaletsizliğin derin yaralarını açığa çıkaran güçlü bir mahkeme dramı. Mississippi’nin küçük bir kasabasında, 10 yaşındaki Afro-Amerikan kızına vahşice tecavüz eden iki beyaz ırkçı tarafından işlenen iğrenç suç, filmin merkezinde yer alıyor. Baba Carl Lee Hailey (Samuel L. Jackson), kızını kaybeden baba öfkeyle bu adamları öldürünce, dava ırk ayrımcılığının ve adaletin sınırlarını zorlayan bir toplumsal krize dönüşüyor. Genç beyaz avukat Jake Brigance (Matthew McConaughey), bu davayı üstlenerek hem Klan’ın tehditleriyle hem de kasabanın derinleşen kutuplaşmasıyla yüzleşmek zorunda kalıyor.

Film, Amerikan Güney’indeki yapısal ırkçılığı cesurca eleştiriyor. Beyaz üstünlükçü şiddetin (Ku Klux Klan sahneleri dahil) nasıl kurumsallaştığını ve adalet sistemini nasıl zehirlediğini gösteriyor. Carl’ın eylemi, “göz göre göre tecavüz edilen bir çocuğun babası” perspektifinden empatiyle sunulurken, film izleyiciyi şu soruyu sormaya itiyor: Irkçı bir sistemde, ezilenin kendini savunma hakkı ne zaman meşru hale gelir? Bu, adalet tartışmasını açsa da, asıl gücü sistematik ırkçılığın günlük hayattaki yansımalarını (önyargılı jüri, medya manipülasyonu, ekonomik eşitsizlik) ortaya koymasında yatıyor.

Matthew McConaughey’nin tutkulu savunması, Samuel L. Jackson’ın duygusal derinliği ve Sandra Bullock’un destekleyici rolüyle oyunculuklar zirve yapıyor. Joel Schumacher’in yönetmenliği, gerilimi ve insan dramını dengeli tutuyor. Eleştirel yanı ise “beyaz kurtarıcı” anlatısına biraz fazla yaslanması; yine de filmin ırkçılığa karşı net duruşu ve empati çağrısı, özellikle günümüz kutuplaşmasında hâlâ değerli.

Yaklaşık 2.5 saatlik süresi yoğun geçiyor; izlerken ırk, adalet ve empati üzerine derin sohbetler etmek için ideal.

P	S	Ç	P	C	C	P
		1	2	3	4	5
6	7	8	9	10	11	12
13	14	15	16	17	18	19
20	21	22	23	24	25	26
27	28	29	30

Etiket: yozlasmaya

Avrupa Halk Cephesi: 1 Mayıs’ta Alanlara, Alanlarda Halk Cephesi Saflarına!

Sosyal Medya GHA