12 Nisan Salı

Ölüm Orucu Direnişçisi Gökhan Yıldırım’ın Davası Görüldü: “Uyuşturucuya karşı çıktığımız için Hasan Ferit’i katlettiler. Beni de hapishanelerde öldürmeye çalışıyorlar.”

13 Nisan 2022

Ölüm Orucunda olan özgür tutsak Gökhan Yıldırım’ın duruşması 12 Nisan Salı günü İstanbul 14. Ağır Ceza…

OKUMA SALONU

Toplum Sözleşmesi:

Rousseau’nun Hâlâ Can Yakan Manifestosu

Jean-Jacques Rousseau’nun 1762’de yayımlanan başyapıtı Toplum Sözleşmesi, 260 yılı aşkın süredir siyasi düşünce tarihinin en tehlikeli ve en etkili kitaplarından biri olmayı sürdürüyor. Okuduğunuzda, bu ince cilt size sadece bir felsefe kitabı değil; adeta bir siyasi bomba gibi geliyor.

“İnsan özgür doğar, ama her yerde zincire vurulmuştur” cümlesiyle başlayan eser, Rousseau’nun en sert ve en net mesajını daha ilk satırda verir. Ona göre modern toplum, insanın doğal özgürlüğünü gasp etmiş, servet eşitsizliğiyle, monarşiyle ve yapay kurumlarla onu köleleştirmiştir. Çözüm ise basit ama radikaldir: Toplum Sözleşmesi.

Rousseau’ya göre insanlar, aralarında bir sözleşme yaparak doğal haklarının bir kısmını “genel irade” (volonté générale) dediği ortak akla devreder. Bu irade, ne kralın, ne rahibin, ne de zenginlerin iradesidir; doğrudan halkın kendisinindir. Egemenlik kayıtsız şartsız millettedir. Bu düşünce, bugün bize çok normal gelse de 18. yüzyılda resmen krallara ve kiliseye savaş ilanıydı.

Kitabın en güçlü yanı, demokrasiyi “çoğunluğun yönetimi” olmaktan çıkarıp “genel iradenin egemenliği” haline getirmesidir. Rousseau, halkın kendi kendini yönetebileceğine inanan nadir Aydınlanma düşünürlerindendir. Ancak burada ciddi bir uyarı da yapar: Eğer genel irade yozlaşırsa, yani halk manipüle edilirse, demokrasi tiranlığa dönüşebilir. Bu öngörü, Fransız Devrimi’nden bugünkü popülist dalgalara kadar pek çok siyasi faciadaki gibi acı bir kehanet olarak okunuyor.

Rousseau idealisttir, hatta ütopyacıdır. İnsanların her zaman “genel irade” doğrultusunda hareket edeceğini düşünmek biraz naif kalıyor. Ayrıca özel mülkiyet konusundaki radikal eleştirileri ve küçük cumhuriyet önerisi, modern ulus-devlet gerçeğiyle çelişiyor. Yine de kitabı okurken içinizi kaplayan o devrimci heyecan ve adalet tutkusu tartışılmaz.

Toplum Sözleşmesi, bugün hâlâ çok güncel. Demokrasinin erozyona uğradığı, popülist liderlerin “halkın iradesi”ni kendi iradeleriyle karıştırdığı bir çağda Rousseau’yu yeniden okumak neredeyse zorunlu. Çünkü o, egemenliğin kime ait olduğunu sorguluyor: Saraylara mı, paraya mı, yoksa gerçekten millete mi?

Kısacası, bu kitap kolay okunan bir eser değil. Yoğun, bazen çelişkili ama muazzam güçlü. “klasik” diye geçiştirmeyin. Rousseau size hâlâ “Zincirlerinizi kırın” diye sesleniyor.

devamını okumak için tıklayın

Film Odası’nda Bu Hafta:

İçimdeki Adalet (Nenjuku Needhi)

Yapım Yılı: 2022

Yönetmen: Arunraja Kamaraj

Başroller: Udhayanidhi Stalin, Aari Arujunan, Tanya Ravichandran, Shivani Rajashekar

İçimdeki Adalet: Kast Sisteminin Yüzüne Tokat Atan Cesur Bir Haykırış

Bu film, seyirciyi rahat koltuğunda oturtmuyor; boğazından yakalayıp sarsıyor.

Tamil Nadu’nun unutulmuş bir köyünde idealist bir polis memuru olarak atanan Vijaya Raghavan, Hint toplumunun en karanlık ve en utanç verici gerçeğiyle yüzleşiyor: Hâlâ kanayan, hâlâ devlet eliyle korunan kast ayrımcılığı. Üç genç kızın vahşice kaybedilmesiyle başlayan soruşturma, filmi klasik bir polisiyeden çıkarıp, sistemin ta kendisine karşı açılmış amansız bir davaya dönüştürüyor.

Yönetmen, izleyiciye hiçbir şey hediye etmiyor. Ne Bollywood’un yapay kahramanlıkları var, ne de ucuz teselli sahneleri. Bunun yerine var olan acımasız gerçekliği olduğu gibi suratımıza çarpıyor: Üst kastların dokunulmazlığı, polisin ve yargının güçlülerin uşağı haline gelmesi, yoksulun ve Dalit’in hayatının beş para etmediği bir düzen. Kızların cansız bedenleri bulunduğunda duyduğunuz öfke, filmin sonuna kadar dinmiyor; aksine katlanarak artıyor.

Vijay Antony’nin canlandırdığı Vijaya Raghavan karakteri, son yılların en güçlü protesto figürlerinden biri. Sessiz, içe dönük ama inanılmaz kararlı. Bakışlarıyla, duruşuyla “Bu düzen böyle devam edemez” diyor. Oyuncunun performansı o kadar etkili ki, siz de kendinizi onunla birlikte sistemle savaşmaya hazır hissediyorsunuz.

İçimdeki Adalet, Jai Bhim’in izinden giden ama ondan daha sert, daha öfkeli ve daha cesur bir yapım. Kast sistemini, feodal zihniyeti ve siyasi himayeyi hiçbir sansür uygulamadan teşhir ediyor. Bu açıdan cesareti takdire şayan.

Eğer hâlâ “Hindistan’da kast sorunu abartılıyor” diye düşünen varsa, bu filmi izlesin.

Sonuç olarak: 2025’in en önemli ve en cesur Hint filmlerinden biri. Rahat seyirlik arayanlara değil, vicdanı hâlâ sızlayanlara, adalet duygusu hâlâ diri olanlara şiddetle tavsiye ediyorum.

P	S	Ç	P	C	C	P
		1	2	3	4	5
6	7	8	9	10	11	12
13	14	15	16	17	18	19
20	21	22	23	24	25	26
27	28	29	30

Etiket: 12 Nisan Salı

Ölüm Orucu Direnişçisi Gökhan Yıldırım’ın Davası Görüldü: “Uyuşturucuya karşı çıktığımız için Hasan Ferit’i katlettiler. Beni de hapishanelerde öldürmeye çalışıyorlar.”

Sosyal Medya GHA